Emakumeak ikusgarri

euskalemakumeak2

2011n Eusko Ikaskuntzak Euskararen Nazioarteko egunerako kamisetak bereziak egin zituen. Kamiseta haiekin batera eztabaida etorri zen. Kukuxumuxuko marrazkilariek diseinatutako kamisetan, Euskal Herriko emakumeen figurak azaltzen ziren, zazpi lurraldeetako hainbat garai eta izaerako 44 emakumeren irudiak eta izen-abizenak, hain zuzen.

Lola Valverde Historia katedraduna aritu zen ikerketa lanean eta kamisetan ageri ziren emakume guztiak aukeratzeko Valverdek irizpide komun bat erabili zuen: «Gaur egungo euskal emakumeen aitzindari, eredu eta bidegileak: guztiak menderakaitzak». Miliziarrak, sufragistak, maistrak, musikariak, doktoreak, erreginak, sorginak, idazleak… den-denak apurtzaileak bizi izan ziren garaian.

Horren inguruan sortu zen eztabaida. Hona hemen Arantza San Sebastianek idatzitakoa:

“Eztabaida sortu digu. Batzuk diote hor ekartzen zaizkigun hainbat adibide desegokiak direla. Nola izendatu aitzindari prostituta lapur bat? Eta proxeneta bat? Hori al al da emakumeok historiari egin behar diogun ekarpena? Emakumeen ikusgarritasuna eta presentzia publikoa aldarrikatzen dugunean, orain arte izan dugun gizarte sistema errepikatzeko izango da? Ez al luke ekarri behar eredu bidezkoago bat? Horretarako bada, ez du merezi borroka egitea!

Besteek, historiako gizon ospetsuen artean zenbat ez ote diren lapur edo hiltzaile izan, zenbat militarrek ez ote dien izena eman gure kaleei, begira bestela historia liburuak nola dauden enperadorez, diktadorez eta baita proxenetaz eta bortxatzailez beteak; eta horien izenak ematen diegu ikasteko ikasleei, kontzientzia-objekziorik gabe!

Eztabaida zaharra da. Eta honetan ere ñabardurak garrantzi handikoak dira. Baina zer nahi duzu esatea. Ez dut bat egiten kamiseta horretan agertzen diren hainbat emakumeekin. Baina biziki poztu naiz nire herriaren historian eurak ere badaudela deskubritzean.”

ETA ZUK? ZER DIOZU?

Jiu-jitsu egiten zuten sufragistak

argia    NAGORE IRAZUSTABARRENA @irazustabarrena     2016ko martxoaren 06a

jiujitsuLondres, 1910eko azaroaren 18a. Parlamentuaren kanpoaldean 300 sufragista inguruk polizien harresiarekin egin zuten topo. Poliziak askoz gehiago ziren eta jende artean zeuden hainbat gizonezko zibilen laguntzarekin, emakumeei gogor eraso zieten. Bi emakume hil zituzten, beste asko zauritu eta ehundik gora atxilotu. Emakumeen botoaren aldeko mugimenduak polizia eta gobernua zituen etsai, indarkeriak gero eta protagonismo handiagoa zuen borroka hartan, eta emakumeek erantzuteko prest egon behar zuten.

Edith Garrud (1872-1971) urte batzuk lehenago hasi zen jiu-jitsu borrokarako japoniar artea praktikatzen, William senarraren eskutik, eta 1910erako jarduera hura emakumeei irakasten hasia zen. Urte hartan bertan Votes for Women aldizkarian idatzitako artikulu batean zioen handik aurrera arerio indartsua izango zutela eta jiu-jitsua oso egokia zela poliziari aurre egiteko. Garrudek berak 1,50 metro besterik ez zuen eta, garai hartan, Londresko polizia izateko gutxieneko altuera 1,78koa zen. Jiu-jitsua, hain zuzen, erasotzailearen indarra haien kontra baliatzean datza.

Prentsa fenomenoaren berri jasotzen hasi zen eta berehala “sufrajitsu” hitza erabiltzen hasi ziren beren burua defendatzeko japoniar artea erabiltzen zuten sufragistak izendatzeko.

Sufragette.jpgEmakumeen eta poliziaren arteko liskarrak areagotu ahala, atxiloketek eta kartzela zigorrek ere gora egin zuten. Sufragista espetxeratuak gose grebak egiten hasi ziren, eta gobernuak Presoen Legea –edo Katuaren eta Saguaren Legea, izen horrekin egin baitzen ezaguna– onartu zuen 1913an, martiririk nahi ez zuelako: gose greban zeuden presoak askatuko zituzten, osasuna berreskuratutakoan berriro kartzelaratzeko.

Horixe egin zuten Emmline Pankhurst mugimenduko buru nagusietakoarekin. Sufragistek ez zuten Pankhurst berriro atxilotzerik nahi eta Edith Garrudek 30 sufrajitsuz osatutako talde berezia osatu zuen buruzagia babesteko, Bodyguard (bizkartzain) izenekoa.

1914ko hasieran, Pankhurst Glasgowra joan zen 4.000 pertsonaren aurrean hitzaldi bat ematera. Poliziak bizkartzainak baino askoz gehiago ziren eta borroka hura irabazi zuten. Baina ederki kosta zitzaien 30 sufrajitsuak mendean hartzea.

BBC NEWS: ‘Suffrajitsu’: How the suffragettes fought back using martial arts

Nuevo episodio de Planeta Pop de la mano de Lucía Lijtmaer. Conocemos la historia de las sufragistas más radicales, las sufragitsu que usaban artes marciales para defender el derecho al voto de la mujer.

reproducir